Welke voorwaarden gelden bij dwangmaatregelen in een psychiatrische instelling?

Als mensen zijn opgenomen in een psychiatrische instelling kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan. Bijvoorbeeld mensen die zichzelf verwonden, agressief zijn tegen anderen of ernstige vernielingen aanrichten. Om dergelijke situaties te verminderen of af te wenden, kan een instelling bepaalde middelen of maatregelen, of dwangbehandeling toepassen. Daarvoor zijn strikte voorwaarden opgenomen in de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet BOPZ).

Aan de volgende eisen moet worden voldaan:

  • er moet sprake zijn van een tijdelijke noodsituatie als gevolg van omstandigheden die zich in de instelling openbaren. Dat mogen geen externe omstandigheden zijn, zoals te weinig personeel;
  • alleen een beperkt aantal middelen of maatregelen mag worden toegepast. Dit zijn: afzondering, separatie, fixatie, medicatie, toedienen van voeding of vocht;
  • de behandelend arts, of bij diens afwezigheid het verpleegkundig afdelingshoofd, beslist over de toepassing van middelen of maatregelen;
  • het minst ingrijpende middel of de minst ingrijpende maatregel moet worden toegepast;
  • toepassing van middelen of maatregelen moet direct gemeld worden aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg en aan de partner, de wettelijke vertegenwoordiger of naaste familiebetrekking van de betrokkene.

Doel

Het doel van het toepassen van middelen en maatregelen is het wegnemen van acuut en niet te verwachten gevaar dat door de patiënt wordt veroorzaakt als gevolg van de geestesstoornis waaraan hij/zij lijdt.

Duur

De middelen of maatregelen mogen niet langer dan maximaal zeven dagen worden toegepast. Is de situatie eerder weer hanteerbaar, dan moet de toepassing direct worden gestaakt. Binnen die termijn van zeven dagen moeten deze middelen of maatregelen zijn opgenomen in het behandelingsplan of moet het gevaar zover geweken zijn dat toepassing ervan niet langer noodzakelijk is.

Rechtsbescherming

Op de regeling van het toepassen van middelen en maatregelen tegen de wil van betrokkene is de klachtenregeling van de Wet BOPZ van toepassing.