Wat is een voorwaardelijke machtiging in de Wet BOPZ en waar is deze voor bedoeld?

De voorwaardelijke machtiging is een aanvulling op de bestaande rechterlijke machtigingen van de Wet Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet BOPZ). De voorwaardelijke machtiging is een preventieve maatregel, die bedoeld is om zo mogelijk gedwongen opname in een instelling te voorkomen. De andere machtigingen zijn: de voorlopige machtiging, de machtiging tot voortgezet verblijf en de rechterlijke machtiging op eigen verzoek. Met die machtigingen kan iemand worden opgenomen in een psychiatrische instelling.

Voorwaarden over behandeling

In de voorwaardelijke machtiging staan voorwaarden over de behandeling en/ of het gedrag van de cliënt. De betrokkene kan gedwongen opname voorkomen door zich te houden aan de voorwaarden. Dat wil zeggen, wanneer de omstandigheden niet veranderen en gevaar buiten een psychiatrisch ziekenhuis inderdaad kan worden afgewend. De omstandigheden kunnen bijvoorbeeld veranderen wanneer voor de patiënt belangrijke mensen in zijn of haar nabijheid wegvallen, mensen zonder wie hij /zij zich niet zelfstandig kan handhaven. Wanneer de voorwaarden niet meer worden nageleefd en het gevaar niet buiten een psychiatrisch ziekenhuis is af te wenden, moet alsnog een gedwongen opname volgen.

Het verzoek

De officier van justitie verzoekt om de machtiging namens het openbaar ministerie. Hij kan dit uit hoofde van zijn beroep doen of op verzoek van de familie van betrokkene, zijn of haar wettelijke vertegenwoordiger of partner.

De verlening

De rechter verleent de machtiging. Er is geen mogelijkheid voor hoger beroep op deze beslissing. De enige bezwaarprocedure is cassatie van de beslissing door de Hoge Raad, de hoogste rechter van Nederland.

Voorwaarden:

  • de betrokkene heeft een geestesstoornis;
  • dóór deze geestesstoornis veroorzaakt de persoon een gevaar voor zichzelf of zijn/haar omgeving;
  • dat gevaar kan worden afgewend door het stellen en naleven van voorwaarden die een opname in een psychiatrisch ziekenhuis voorkomen;
  • de betrokkene is ouder dan twaalf jaar;
  • de betrokkene zal zich onder behandeling stellen van de behandelaar;
  • bij het verzoek van de officier van justitie zit een behandelingsplan dat is opgemaakt door de psychiater die de behandelaar van de betrokkene zal zijn;
  • in het verzoek aan de rechtbank staat een psychiatrisch ziekenhuis waarin de betrokkene kan worden opgenomen in geval van omzetting;

de voorwaardelijke machtiging geldt alleen voor de psychiatrie en dus niet voor de psychogeriatrie en de verstandelijk gehandicaptenzorg.

Duur

Maximaal zes maanden, die beginnen op de dag dat de rechter de machtiging afgeeft. Verlenging is mogelijk op verzoek van de officier van justitie. De verlenging kan voor de duur van maximaal één jaar worden afgegeven en kan steeds opnieuw worden gevraagd aan de rechter.

Omzetting naar voorlopige machtiging

Verplichte omzetting naar een voorlopige machtiging is vereist wanneer het gevaar niet langer kan worden afgewend door het naleven van de voorwaarden. Mogelijke omzetting is aan de orde wanneer de betrokkene daarom vraagt of wanneer deze de voorwaarden niet meer naleeft.

Eisen bij omzetting

de geneesheer-directeur is degene die de voorwaardelijke machtiging omzet in een voorlopige machtiging;
hij stelt de betrokkene in de gelegenheid om over zijn voornemen te worden gehoord;
de betrokkene moet worden onderzocht door de geneesheer-directeur of door een niet bij de behandeling betrokken psychiater voordat opneming kan volgen;
de beslissing van de geneesheer-directeur moet schriftelijk worden medegedeeld aan de betrokkene, uiterlijk vier dagen nadat hij die beslissing heeft genomen;
de opneming moet worden gemeld aan de griffier van de rechtbank die de voorwaardelijke machtiging heeft verleend.