Wat is terbeschikkingstelling (Tbs)?

Terbeschikkingstelling (Tbs) is een maatregel voor volwassenen die een zwaar misdrijf hebben gepleegd en ontoerekeningsvatbaar zijn verklaard. Hun daad kan hen niet volledig aangerekend worden vanwege een persoonlijkheidsstoornis of een psychiatrische stoornis die heeft bijgedragen aan het plegen van het delict. Hierdoor bestaat extra gevaar dat zij nog een keer in de fout gaan. Tbs-patiënten krijgen een behandeling om hun stoornis onder controle te brengen, vaak in een kliniek.

Duur en behandeling

Tbs wordt altijd opgelegd voor de duur van twee jaar. Na twee jaar therapie bepaalt de rechter of de patiënt genezen is. Zo niet, dan verlengt hij het verblijf met één of twee jaar. Als de tbs is opgelegd voor een geweldsdelict, is onbeperkte verlenging mogelijk, totdat de patiënt is genezen.

Tbs met of zonder verpleging

Tbs kan opgelegd worden met of zonder verpleging. Patiënten die in een inrichting worden verzorgd en behandeld, hebben tbs met verpleging. Bij tbs zonder verpleging verblijven ze buiten de inrichting, onder begeleiding van de reclassering. Tbs zonder verpleging kan maar één keer verlengd worden.

Naar huis onder voorwaarden

Als de rechter de verpleging heeft beëindigd, mag de terbeschikkinggestelde naar huis als hij zich aan bepaalde voorwaarden houdt, bijvoorbeeld het regelmatig innemen van medicijnen of het praten met een psychiater. De reclassering controleert of de tbs’er zich hier aan houdt. Tbs’ers kunnen na hun voorwaardelijke vrijlating negen jaar worden gevolgd. Als hij de voorwaarden schendt, krijgt hij te maken met sancties, zoals een gedwongen opname in de gesloten kliniek. Ook als de terbeschikkinggestelde aangeeft dat hij het op eigen kracht nog niet redt in de maatschappij, kan hij weer terugkeren in de kliniek.

Verlof

De tbs-behandeling is gericht op de terugkeer in de maatschappij. De patiënt neemt daarom geleidelijk weer deel aan de maatschappij, door steeds uitgebreider verlof. Als de behandelaars vinden dat hij eraan toe is, mag de patiënt op begeleid verlof van een paar uur. Als een tbs’er voldoende vooruitgang in de behandeling boekt, mag hij met onbegeleid verlof, bijvoorbeeld een weekend alleen naar huis. Hierna moet hij zich weer melden bij de inrichting. Dat is een belangrijk testmoment: houdt hij zich aan zijn afspraken? Als dat zo is, kan het verlof verder worden uitgebreid naar een meerdaags proefverlof.

Maatregelen om risico’s verlof terug te dringen

Na enkele gewelddadige misdrijven van ontsnapte tbs’ers heeft het ministerie van Justitie maatregelen genomen om de risico’s tijdens het verlof terug te dringen. De controle voordat een patiënt met verlof mag, is bijvoorbeeld aangescherpt. Ook de beginfase van het verlof is strenger. Patiënten krijgen dubbele begeleiding, bewaking en wellicht in de toekomst ook een knieslot en elektronische volgsystemen (EVS). Als de verloven op een correcte wijze verlopen, worden deze maatregelen afgebouwd totdat de tbs-patiënt weer zelfstandig functioneert, zonder risico voor de samenleving.